PLURALIDÁ LLINGÜÍSTICA: LLIBERTÁ, IGUALDÁ Y DEMOCRACIA

El drechu de los pueblos y les persones a usar la so llingua ye un drechu humanu. El drechu d’usu plenu ye garantía de democracia, llibertá y progresu social.

La diversidá llingüística, la so reconocencia y el so exerciciu nun son un caprichu. Son una necesidá pa vivir con dignidá colectiva nuna sociedá plural, democrática y xusta, que nun almita l’odiu nin la discriminación. Contra naide. Tampoco por motivos de llingua.

Nel Estáu español, el 45% de los sos ciudadanos y ciudadanes viven en territorios con una llingua propia distinta del castellán. Somos millones que queremos facelo con tola normalidá, con tola llibertá, n’igualdá de condiciones, nes mesmes que cualesquier ciudadanu o ciudadana pue facelo en castellán, cosa qu’anguaño nun ye posible.

L’Estáu español tien de cumplir los alcuerdos y trataos internacionales que ratificó, como la Carta Europea de les Llingües Rexonales o Minoritaries, asina como los documentos consensuaos pola sociedá civil, entidaes de reconocencia internacional y espertos tales como la Declaración Universal de los Drechos Llingüísticos o’l Protocolu pa la Garantía de los Drechos Llingüísticos.

Tamién ha garantizase la igualdá, la llibertá y la xusticia pa tola ciudadanía nun estáu democráticu basáu nos valores de los drechos humanos, la diversidá y el pluralismu. Un estáu tien de ser escluyente con toles discriminaciones, cualesquier que seya la so razón, tamién la llingüística. Amás, esti estáu, que parte d’una tradición monollingüe na alministración central, tien de ser consciente de la situación de discriminación a la que fueron sometíos los falantes d’estes llingües y xenerar polítiques actives de recuperación de la so dignidá y autoestima que permitan l’exerciciu efectivu de los sos drechos llingüísticos.

Por too ello, emplazamos a tolos partíos políticos a asumir los siguientes principios d’igualdá llingüística, pa garantizar una sociedá xusta, realmente plural y democrática, con drechos y deberes efectivamente iguales pa toos y toes y non solo p’aquellos qu’utilicen el castellán:

  • 1. Les llingües propies distintes del castellán tienen de gociar de los mesmos drechos y deberes que se reconocen al castellán.
  • 2. Ente estos drechos, atópase en primer llugar el deber de conocencia, ensin el qu’esiste una desigualdá manifiesta, como llingües oficiales, no que cinca al castellán, que sí gocia d’esti deber. Pa esta reconocencia d’igualdá de drechos y deberes son necesaries midíes afayadices pa estender la conocencia xeneralizada de les llingües nos sos respectivos territorios.
  • 3. L’Estáu tien d’asumir de fechu y de drechu –y non namás retóricamente, como agora– la so condición de plurillingüe na so llexislación y les sos alministracio¬nes, entamando pola so Constitución, y siguir l’exemplu de les sociedaes plu¬rillingües más avanzaes, como son les de Bélxica, Suiza, Finlandia o’l Canadá. L’alministración del estáu que rixe a la ciudadanía de los territorios con llingua propia distinta del castellán tien de permitir esa realidá plurillingüe y poder funcionar nes distintes llingües, independientemente del so allugamientu fí¬sicu. Ye’l casu de les Cortes xenerales, los tribunales Constitucional, Supremu y l’Audiencia Nacional o organismos como l’Axencia tributaria o la Seguridá social
  • 4. Fai falta impulsar y sofitar reformes estatutaries pa la oficialidá de les llingües propies qu’entá nun son oficiales nuna parte o la totalidá del territoriu onde se falen.
  • 5. Pa garantizar la igualdá llingüística, l’Estáu tien d’estender deberes y drechos de los qu’hasta agora namás se benefició’l castellán, como son la capacitación en llingües propies del personal de toles alministraciones públiques, incluyida la de Xusticia, el so usu xeneralizáu nes páxines oficiales y la so reconocencia a nivel internacional en paridá col castellán. Coles mesmes, tien de poner fin a la imposición llegal esclusiva del castellán na normativa estatal, qu’afecta de manera frontal al ámbitu económicu y sobremanera al etiquetáu, y tien d’entamar una política decidida p’acabar coles discriminaciones llingüístiques y pa espublizar la conocencia y el respetu por toes nueses llingües.
  • 6. Los poderes del Estáu nun tienen de ser nunca arietes contra la promoción de les llingües del estáu nin les divisiones alministratives, dientro o fuera del so territoriu, escuses pa llindar los drechos llingüísticos. Tien de permitise l’usu alministrativu de les distintes llingües ente territorios del mesmu espaciu llingüísticu ensin barreres y roblando alcuerdos pa la recepción recíproca de medios de comunicación dientro d’esos espacios llingüísticos.

Reclamamos un respetu real, basáu en drechos y deberes y na actuación comprometida de tolos poderes del Estáu. Con ello va ganar la convivencia, va ganar la nuesa sociedá, va ganar la democracia y va ganar la igualdá.